                                    TE  HAEATA.
TE IWI 1 A IA NGA KARAIPITURE.

  TE TAKIWA o NEHEMIA o TE KARAITI.
KUA  kite tatou na nga kingi o Pahia nga
Hurai  i whakahoki atu ki to ratou whe-
nua.  Na Hairuha  hoki, na Tariuha, na
Arataherehe  Ringaroa.  Na, pai tonu te
mahi a nga Pahi ki nga Hurai tae noa ki
te wa i kore ai to ratou rangatiratanga.
  Muri iho i te matenga o Nehemia, i te
tau 408 ki a te Karaiti, i hanga tetahi te-
mepara ki runga  ki maunga Kerihimi,
kei Hamana, na Hanaparata Horoni taua 
whare.  Te take o tenei temepara, ko te
painga a Nehemia i a Manahe, hunaonga
o Hanaparata-  Ko  taua Manahe, he ta-
ma ia na Toara, na te tino tohunga, a ka-
hore i tika kia marena ia i te wahine iwi
ke.  Riri rawa atu a Hanaparata, a, i te
mea kua mate a Nehemia, hanga ana e ia
tona  temepara, whakaturia ana e ia a
Manahe  hei tino tohunga. Tu ana taua
whare  hei rerenga atu ma nga tangata
tatu o Hiruharama.  Heoiano nga Ka-
raipiture i whakaaetia e nga Hamari ko
nga pukapuka a Mohi.  Tirohia te kupu
a te wahine o Hamaria, Hoani, 4, 20.
   * "533  nga tau  ki a  te Karaiti, ka
 puta mai tetahi kingi nui i te taha ki te
 hauauru, a Arekahanara, kingi o Kariki,
 e haere atu ana ki te rawhiti, whawhai
 ai ki nga Pahi, ki nga rangatira o nga
 Hurai.   Puta mai ana  ki Taira, ki tetahi
 pa nui ki te taha o te moana nui. i te taha
 ki te nota o Kanaana. Horo ana i a ia.
 Na, ko te ahunga mai ki te tonga, te
 tino wehinga o nga Hurai. Tonoa mai
 ana e ratou a ratou tangata nunui me te
 tino tohunga, a Tarua, hei whakamarie
 i a Arekahanara.
   "Te  kitenga a taua kingi i te ingoa o
 Ihowa  e piri ana ki te potae o te tino
 tohunga, tuohu ana ia ki taua ingoa i
 tae atu nei te rongo ki a ia. Na, wha-
 kakitea ana e ratou ki a ia nga kupu a
 Kamera  mona, ara, te whakaritenga a ta-
 ua  poropiti i a ia, i mua, ki te koati toa
 e haere mai ana i te taha ki te hauauru,
 e rere atu ana ki te hipi toa, ara, ki nga
 Pahi, e tu ana i te taha o te awa, o Upa-
 rati, whawhai ai, a hinga ana i a ia.
    "Te kitenga o Arekehanara i aua ko-
 rero a ta ratou poropiti, whakapai tonu
 atu ki nga Hurai;  whakaorangia ake e
 ia. Haere  tonu atu, riro tonu atu i a ia
 nga Pahi me nga iwi maha o era wahi i
  tera taha o Uparati.
    "Tona  matenga, ka riro a Kanaana i
  te kingi o Hiria.  Kihai i taro kua riro
  ano hoki i te kingi o Ihipa. Horo ana
  a Hiruharama i a ia. Tini noa iho nga
  Hurai i whakaekea  atu e ia ki tetahi pa
  i hunga e Arekahanara ki Ihipa, ara, ki
 Arekehanara."

    *No Te  "Whakapapa"  tenei wahi o te korero.
  Ko Toreme  Hotere te ingoa o taua ki-
ngi i Ihipa, nana nga Hurai i whakaeke
ki Arekehanara.  I te rima o nga tau o
tona kingitanga i whakaturia a Haimona
Tika hei tino tohunga  ki Hiruharama.
E iwa nga tau i mahi ai ia ki te mahi to-
hunga.  He tangata pai a Haimona, he
tangata mohio.  Nana nga pukapuka a
aua tangata, a Nehemia, a Etera, a Ma-
raki, i apiti ki nga Karaipiture. (292 ki
a te Karaiti.)
  Te matenga o Hotere, ka tu ko tona ta-
maiti, ko Toreme Pirarepena. Na tenei
te tikanga i tuhituhia nga Karaipiture ki
te reo Kariki. He  reo Hiperu  hoki le
reo o nga  Hurai; kahore i mohiotia e
nga iwi ke atu.  Engari te reo Kariki i
mohiotia.  E whitu  tekau ma  rua nga
Hurai nana  nga Karaipiture i whaka-
maori  ki te reo Kariki.  Ko  Ereatara,
teina o Haimona Tika, to ratou kauma-
tua.  Ko  te Hepetuakuniti (Septuagint),
te ingoa i karangatia ki taua whakamao-
ritanga mata ati o nga Karaipiture. Te
tau o tenei whakamaoritanga, 254 ki a te
Karaiti.  Ko te pukapuka tenei i kore-
rotia e Paora ma.   He  mahi pai tenei
whakamaoritanga, no te mea ka tahi ka
taea e nga tangata iwi ko te korero i nga
kupu  a te Atua pono.   Ko tetahi mahi
tenei i whakatikaia nga ora a to tatou
Ariki a te Karaiti.

  KEI WHAKAWIRIA    KETIA NGA
          KARAIPITURE.




ano taua mahi i ahu mai i te Atua, he
pokanoa  hoki na Iharaira. Rokohanga
mai he kingi ano to ratou ko Ihowa hoki,
 titiro ano ratou ka whakahawea ki to
ratou Kingi nui ki a Ihowa, ka mea me
tangata ano hei kingi mo  ratou.  Kihai
a Ihowa  i pai i te tuatahi, otiia tohe ana
 te iwi tutu, kaiahi ia ka whakaae—wha-
kaae ana i runga i te pakeke, whakahe-
ngia iho, (tirohia 1 Hamuera 10. 18. 19;
upoko  12, rarangi 17  hoki.  Oti me
 tango tatou i nga tikanga katoa a Iharaira
 hei tauira mo tatou ? — Nga tikanga tutu,
amuamu,  puremu, karakia whakapakoko,
aha, aha? Kahore,  ekore e tika. Kihai
 era i tuhituhia kia tauiratia e tatou, engari
 hei whakatupato era i a tatou, kia tirohia
 nga ho, kia tirohia nga utu. kei pera tahi.
 Waihoki   ta ratou tangi ki to kingi mo
 ratou, ehara i le tauira mo tatou.
   Te  tuatoru o nga he.  Te kapenga o
 tetahi wahi o le kupu : e ki ana taua ture
 a Mohi ki a Iharaira, "Ko ta Ihowa ta
 tou Atua e whiriwhiri ai ko ia anake tau
 e mea ai hei kingi mou." Na te Atua ta
 ratou kingi i whiriwhiri, ka mutu, tonoa
 ana e ia a Hamuera poropiti ki le whaka-
 wahi, ki te whakaatu ano ki a Iharaira
 tana i pai ai. Kihai i waiho ma te tangata
 e whiriwhiri, ma te tangata e whakaatu.
 Engari mana ano e whiriwhiri, mana ano,
 a a, ma tana pononga ma Hamuera e
 whakaatu.  Tena kowai te poropiti kua
 tae mai ki nga tangata Maori korero mai
 ai, me pera ratou, me whakatu a mea
 hei kingi?
   Kati te whakawiri ke i nga kupu a te
 Atua, kei penatia tatou me   nga iwi o
 namata—whakawiria  ketia ana nga kupu,
 a "' ngaro iho ratou," e ai ta Pita. Aua
 te tangata kuare e tango noa i nga kupu
 tapu, whakangaua ketia e ia ona ritenga;
 engari me rapu marire ki ona kai-wha-
 kaako ki nga mea mohio nga mea ngaro.
 Kei arahi matapo ia i nga tangata, kei
 tokomaha  ratou ki te he, hinga tahi ana
 ki le waikeri.

 E KOWHIUWHIU  ana tatou i te witi, otiia e
 tahuna ana nga papapa ki le ahi. Wai-
 ho ko te Atua e whiu ana i ana tamariki
 kia whai hua.  Otiia e whiu ana i te ta-
 ngata he kia mate.
i NA te nui o te waipuke i hoki ai te kuku-


  